Leertheorieën (Hoofdstuk 3 samengevat)

De wijze waarop men leren definieert en waarop men denkt over hoe leren plaatsvindt heeft implicaties voor het onderwijs , de organisatie van het onderwijsproces en randvoorwaarden voor leren.

Leertheorieën helpen niet alleen om leerprocessen te begrijpen, maar ook om wetenschappelijke aanwijzingen te geven aan de onderwijsontwerpers in de praktijk, van docenten tot instructieontwikkelaars tot het College van Bestuur. Dergelijke brugfunctie tussen theorie en praktijk dient om vanuit de theorie te
streven naar de optimale leeromgeving voor studenten en docenten.

Leertheorieën als behaviorisme, cognitivisme, constructionisme en (sociaal) constructivisme hebben veel inzicht verschaft in belangrijke elementen in het onderwijsproces, zoals de kracht van herhaling en beloning, feedback, constructie en samenwerking. Ook hebben we veel meer inzicht verworven over het leerproces zelf. Nieuwe inzichten in leren richten zich meer op het leren binnen groepen, zowel in onderwijs als organisaties. Interactie maakt een dialoog mogelijk en vergroot het vermogen tot samenwerken en reflectie.
ICT is niet slechts een tool in het leerproces, maar is een partner in het leerproces: van ICT-enhanced learning naar ICT-enabled learning.

Aandachtspunten voor E-merge

1. Onderzoek het inzetten van tools met in het achterhoofd de vraag ‘why this technology now’? Clark en Salomon (1996). Probeer niet zelf het antwoord te bedenken, maar onderzoek de strategieën van studenten: welke tools gebruiken ze en waarom? 
2. Bezorg studenten zoveel als mogelijk beschikbare tools (webpagina’s met links naar gratis tools). Zo zijn er allerhande gratis open source tools aanwezig die nu nog amper gebruikt worden in het onderwijs. Bijv. mindmaps, conceptmaps, tools voor projectmanagement, etc. Zorg dat studenten op deze site ook commentaar kunnen leveren op tools en zelf tools on-line kunnen plaatsen. Laat ze dit niet anoniem doen, om sociale ecologie positief te beïnvloeden (zie hfdst. 5) en om mogelijk misbruik te voorkomen.
3. Organiseer studentenwerkconferenties waar studenten gevraagd wordt welke slimme ICT toepassingen en onderwijsvormen zij zouden willen hebben. Neem studenten als onderwijs adviseurs en betaal ze daar ook voor. Laat dergelijke discussies leiden door een neutrale discussieleider (d.w.z. niet door de docent zelf) en zorg dat een notulist aanwezig is bij dit gesprek. Gebruik de input van deze gesprekken (geanonimiseerd) voor beleidsplannen.
4. Zoek voorbeelden die docenten kunnen inspireren, bijv. door af en toe colloquia of workshops te organiseren waar ook studenten eigen werk of vaardigheden kunnen presenteren. Laat docenten en studenten hierin samenwerken. Breng leervragen van docenten in kaart, ten aanzien van leertheorie, onderwijsvormen en technologie en gebruik de aanwezige expertise van studenten. Laat studenten positieve ervaringen met onderwijs aan docenten demonstreren. Zo is het niet ondenkbaar dat studenten de meerwaarde van het gebruik van bijvoorbeeld mindmaps aan docenten demonstreren.

Aanbeveling 2: Creëer in publiek-private samenwerking nieuwe opleidingen voor leraren die voorbereid worden op nieuwe vormen van leren en begeleiden van leren.

Creëer in publiek-private samenwerking nieuwe opleidingen voor leraren die voorbereid worden op geheel nieuwe concepten van leren en begeleiden van leren. Richt een nieuw lectoraat in dat zich specifiek richt op het onderwijs voor de nieuwe generatie studenten.

Nieuwe docenten voor nieuw onderwijs
Docenten blijven een belangrijke rol spelen in leerprocessen. Deze docenten worden momenteel echter nog niet opgeleid voor toekomstige rollen als tele-tutoring, moderators, experts in virtuele omgevingen. De nieuwe rollen die de docent moet aannemen zijn vaak complex en arbeidsintensief. Zo heeft een docent een sociale rol, onderwijzende rol en organiserende rol, wordt hij ingezet als assessor en als coach. Vragen als: Wat mag je verwachten van een docent en wat moet je als organisatie bieden? Wat investeren we als individu in ‘levenslang leren’?”zijn hierbij relevant.